Doprinos Islama nauci

  • This topic has 1 odgovor, 1 glas, and was last updated prije 10 years, 3 months by Anonimno. This post has been viewed 5829 times
Pregledavate 2 posta - 1 do 2 (od ukupno 2)
  • Autor
    Postovi
  • #9016
    Anonimno
    Neaktivan

    Doprinos Islama nauci

    IMA LJUDI KOJI TVRDE DA JE ISLAM NAZADAN I DA SE NE MOŽE UKLOPITI U SAVREMENI SVIJET, TAKVI SU NARAVNO U VELIKOJ ZABLUDI, JER NE ZNAJU ILI SE PRAVE DA NE ZNAJU ,KOLIKI JE DOPRINOS ISLAMA U RAZVOJU NAUKE

    “Uči u ime Gospodara tvoga koji sve stvara. Koji stvara čovjeka od kapi tekućine. Čitaj, Gospodar tvoj je Plemenit, koji poučava peru, koji čovjeka poučava onome što ne zna.” (Kur'an; prijevod značenja; sura Alek 1-5)

    Ovo su prve riječi koje je Allah, subhanehu ve te'ala, objavio Svome posljednjem poslaniku, Muhammedu, sallAllahu alejhi ve sellem. Iz ovih ajeta se vidi koliku važnost islam pridaje nauci. Međutim, i pored toga postoji mnogo onih koji tvrde da je islam nazadan i da se ne može uklopiti u savremeni svijet. Takvi su, naravno, u velikoj zabludi jer ne znaju, ili se prave da ne znaju, koliki je bio doprinos islama u razvoju nauke. Ipak, pored toga što su u polju nauke muslimani dali najviše, za njih se govori da su nazadni. Osim toga na račun islamskih učenjaka, mnogi zapadnjaci su postali “slavni” fizičari, matematičari, hemičari i drugo, dok se islamski učenjaci i ne spominju.

    PRAVO

    Zahvaljujući sveobuhvatnom karakteru Kur'ana, pravna nauka se brzo razvila kod muslimana. Pisani ustav potiče od muslimana. Prvi takav ustav je sastavio sam Allahov Poslanik, sallAllahu alejhi ve sellem, kada je osnovao prvu islamsku državu u Medini, koji je i do danas sačuvan.

    HISTORIJA

    Doprinos muslimana proučavanju historije je veliki, posebno u utvrđivanju autentičnosti dokumenata. Rođen u punom svjetlu historijskog doba, islam nema potrebe za legendama i pretpostavkama u svojoj vlastitoj historiji. Biografski leksikoni su jedna od karakteristika historijske literature kod muslimana.

    GEOGRAFIJA I TOPOGRAFIJA

    Hodočašće u Mekku i trgovina uticali su na razvoj komunikacija kroz prostrano islamsko carstvo. Najstarije muslimanske geografske karte predstavljale su Zemlju u kružnom obliku. Ibn Madžid, koji je bio kormilar na brodu Vaska da Game do Indije, već tada spominje kompas, kao poznatu stvar. Riječi “admiral”, “arsenal”, “kabl”, “tarifa” itd. koje su izvorne arapske, jasno govore o uticaju muslimana na modernu zapadnu civilizaciju.

    ASTRONOMIJA

    Astronomija je nauka kojoj su muslimani dali veliki doprinos. Mnoge zvijezde i danas u evropskim jezicima imaju arapska imena. Reforma kalendara koju je izvršio drugi halifa Omer ibn Hatab, radijAllahu anhu, prevazilazi po svom savršenstvu reformu gregorijanskog kalnedara. Za vrijeme halife Me'muna, izmjeren je opseg Zemlje, sa iznenadujućim stepenom tačnosti. Pisana su djela o plimi i oseki, o izlasku i zalasku Sunca, o sutonu, a naročito o kretanju Sunca i Mjeseca. Allah, subhanehu ve te'ala, je istinu rekao: “I sve u kosmosu plovi.” (Kur’an ; prijevod značenja ; sura Jasin 40) Do otkrića da se u svemiru sve kreće došlo je tek krajem sedamnaestog stoljeća. Kada se vratimo kroz historiju naći ćemo da je crkva spaljivala naučnike zbog toga što su govorili: “Zemlja se kreće!” Bili bi ovo samo neki od primjera koji govore o doprinosu muslimana društvenim znanostima. Karakteristika prirodnih znanosti u islamskoj nauci je u tome što je težište stavljeno na oglede i istraživanja. Dakle, i na polju prirodnih znanosti muslimani su ostvarili velike rezultate, ali je zapad većinu tih otkrića pripisao svojim “naučnicima”.

    BOTANIKA

    Botanika je kod muslimana bila posebno istraživana. Izuzev imena nekih biljaka, koje nisu rasle u tadašnjem muslimanskom svijetu, nije bilo nijednog naziva stranog porijekla. Botanička enciklopedija od Dinaverija (umro 899.), u šest velikih tomova, sačinjena je čak prije nego što je na arapski prevedeno prvo grčko djelo o botanici. Dinaveri je opisivao ne samo izgled biljki, nego ih je i klasificirao, te opisivao njihove hranjive kvalitete, farmakološke i druge osobine.

    MEDICINA

    Medicina je kod muslimana doživjela veliki napredak u anatomiji, farmaciji, organizaciji bolnica, obučavanju medicinskih kadrova itd. Medicinska djela islamskih liječnika ostala su temelj cjelokupne medicine, uključujući i zapadnu. Kaže Allah, subhanehu ve te'ala: “Izlazi iz utroba njihovih (utroba pčela) piće različitih boja, u kome je lijek ljudima. To je uistinu dokaz za ljude koji razmišljaju.” (Kur’an ; prijevod značenja ; sura Nahl 69) Ako hoćete da sačuvate komad mesa, stavite ga u med i neće se pokvariti, zato što med ima svojstvo uništavanja bakterija, u njemu je lijek ljudima, a poznata je upotreba meda od davnina u svrhu liječenja. Kaže Allahov Poslanik, sallAllahu alejhi ve sellem: “Da se ne bojim poteškoce mojim sljedbenicima, naredio bih im uz svaki namaz (pet puta dnevno) da peru zube (i to misvakom).” (Sahih). Misvak ima višestruko jače svojstvo čišćenja i dezinfekcije nego ono što se nalazi u mnogim pastama za zube.

    OPTIKA

    Optika ima naročito mjesto u islamskoj nauci. Poznato je djelo Knjiga o zracima od El-Kindija, koja je uveliko prevazilazila u tom području grčku nauku.

    MINERALOGIJA I MEHANIKA

    Mineralogija je privlačila pažnju naučnika, koliko zbog medicinskih svrha, toliko zbog poznavanja dragog kamenja koje je bilo veoma traženo. Djela Birunija i drugih se koriste na tom polju. Ibni Finas je izumio aparat za letenje. Poginuo je nesretnim slučajem, ne ostavljajući nasljednika, koji bi usavršio njegovo djelo. Drugi naučnici su u okviru mehanike izumili sprave za vađenje nasukanih brodova, čupanje velikih stabala itd. U oblasti istraživanja mora napisana su mnoga djela o ribama i o obradi bisera.

    HEMIJA I FIZIKA

    Kur'an traži da ljudi razmišljaju o stvaranju svemira i da proučavaju kako su nebo i zemlja podređeni čovjeku. Muslimani su se vrlo rano počeli baviti ozbiljnim proučavanjem na području hemije i fizike. Karakteristika njihovog rada jeste eksperiment. Svojim proučavanjem i posmatranjem oni su sakupili ogroman broj činjenica. Njihovim uticajem i stara alhemija se preobrazila u nauku zasnovanu na činjenicama koje se mogu dokazati. Džabir je poznavao hemijske procese kalcinacije i redukcije. On je, također, razradio metode evaporizacije, sublimacije i kristalizacije. Mnogi latinski prevodi Džabira i drugih mogu pokazati koliko moderna nauka duguje muslimanskim naučnicima i kako za svoj razvoj može prvenstveno zahvaliti arapsko-islamskoj metodi eksperimenta.

    MATEMATIKA

    Matematičke znanosti imaju neizbrisive tragove arapsko-islamskog doprinosa. Riječi “algebra”, “zero”, “cifra”, “šifra”, “ta'rifa”, itd. arapskog su porijekla. Zasluga za otkrivanje trigonometrije pripada muslimanskim matematičarima. Na kraju treba znati da su ovo samo neki od brojnih primjera koji govore o zasluzi muslimana u razvoju i napretku ljudske civilizacije. “Civilizovani” Zapad ih je omeo u njihovom daljem napretku. Barbarska razaranja pogodila su dva islamska glavna intelektualna centra: Bagdad na istoku i Kordovu-Granadu na zapadu. Mnoge biblioteke sa stotinama hiljada knjiga i rukopisa, zajedno sa ovim gradovima, su spaljene. Pokolji nisu poštedili ni naučnike. Ono što je stvarano stoljećima, barbari su uništili za nekoliko dana. Ovaj primjer nam oslikava stvarnost istoka i zapada. I to nije sve. Naprotiv, zapadnjaci se danas ponose onim što su dali u razvoju civilizacije. Po njima sva zasluga pripada samo njihovim naučnicima, a muslimani se i ne spominju. Koliko su oni zaista dali govori i činjenica da je njihov filozof Engels izjavio da je spaljivanje biblioteka u Bagdadu i Kordovi-Granadi unazadilo ljudsku civilizaciju za 1000 godina. Na kraju, s pravom možemo istaći da predstavnici islamske nauke nisu zaostajali ni za jednim od velikih imena u historiji nauke, mada se to i dan danas pokušava, i u dobroj mjeri uspjeva, prikriti. S pravom možemo reći da je Istok prednjačio nad Zapadom, kako na polju nauke tako i na polju kulture. XX-to stoljeće Zapadnjaci nazivaju stoljećem tehnologije, ali se može nazvati i stoljećem u kojem su oni “zahvaljivali” muslimanima Čečnije, Bosne, Kosova, Eritreje, Filipina, Palestine… na svemu onome što su im njihovi prethodnici dali na polju nauke i kulture.

    Naša posljednja dova je: “Reci, Gospodaru moj, znanje moje proširi!” ( Kur'an; prijevod značenja; sura Ta-ha 114)

    FARMACIJA, NAUKA KOJU SU UTEMELJILI MUSLIMANI

    Farmacija je bila nauka koja je mnogo privlačila pažnju muslimana. Gustav Lubon kaže: “Nauku o farmaciji možemo bez imalo sustezanja pripisati muslimanima. I možemo reći da je ta nauka pravi arapsko-islamski izum.” (Gustav Lubon, Civilizacija Arapa, str. 494)

    Lijekovima koji su bili poznati prije njih dodali su brojne lijekove koje su izmislili i napisali su prve knjige o ljekovitim biljkama. (Dželal Muzhir, Hadaratul-islami ve eseruha fit-terekkil-ilmi, str. 306)

    Muslimanski učenjaci napisali su nešto slično leksikonu ili enciklopediji sa rječnikom naziva raznih biljaka, na arapskom, grčkom, sirskom, perzijskom i berberskom jeziku, te rječnikom u kojem su objašnjeni nazivi prirodnih lijekova, dakle lijekova koji nisu umjetno sastavljeni od raznih komponenti.

    Najznačajniji doprinos muslimana u ovoj nauci predstavlja uvođenje sistema inspekcije i nadzora za lijekove. (Dželal Muzhir, Hadaratul-islami ve eseruha fit-terekkil-ilmi, str. 312) Dakle, u vrijeme vladavine Me’muna (170. – 218. h.g. / 786. – 833. god.) došlo je do zabrane proizvoljnog bavljenja farmacijom i ova oblast medicine stavljena je pod nadzor države. Na ovaj korak vladara Me'muna navele su mnoge prevare samozvanih farmaceuta koji su tvrdili da imaju lijekove za sve bolesti. S obzirom na to da bolesnici nisu poznavali vrste lijekova, tim farmaceutima uspijevalo je da bolesnicima daju bilo kakve lijekove i na bilo koji način. Zato je Me’mun naredio da se uvede ispitivanje povjerljivosti farmaceuta. Nakon njega je Mu'atesim (179. – 227. h.g. / 795. – 841. god.) naredio izdavanje licenci za rad u oblasti farmacije onome za koga se utvrdi da je povjerljiv i da ima znanje. Tako je farmacija ušla u opći sistem inspekcije koji se zatim proširio u raznim dijelovima Evrope za vrijeme Fridrika Drugog (648. – 607. h.g. / 1210. – 1250. god.). Riječ ‘‘muhtesib'’ (inspektor) u izvornom arapskom obliku i danas se koristi u Španiji.

    Max Mayer Hoff kaže: “Studije o farmaciji koje su napisane u ovom vremenu ne mogu se prebrojati. Te studije su bile o prirodnim lijekovima koji nisu (umjetno) sastavljeni od komponenti, a najpoznatiji autor tih studija je Ibnul-Bejtar, ili su bile o sintetičkim lijekovima… Ibn Bejtar je napisao knjigu o prirodnim lijekovima. Sabrao je i proučavao razne vrste biljaka i lijekova na obali Sredozemnog mora, u Španiji i Siriji. U svojoj knjizi opisao je hiljadu i četiristo vrsta ljekovitog bilja i uporedio ih je sa opisom više od sto pedeset arapskih učenjaka. To je bio plod duboke studije i preciznog zapažanja i širokog znanja. On je jedan od najvećih učenjaka koji su na arapskom pisali o biljkama.” (Mebhasut-tibb, menšurun fit-turasil-islamijji bi-išrafi Arnold, str. 485)

    U pripremi biljaka i sintezi (sastavljanju lijeka) muslimanski farmaceuti koristili su nove načine, a neki od ovih načina koriste se i danas. Neki od tih načina su:

    ● destilacija: odvajanje tekućine;

    ● amalgamiranje: miješanje žive sa drugim metalima (živa je hemijski element koji u periodnom sistemu elemenata nosi simbol Hg, to je metal koji se na sobnoj temperaturi nalazi u tekućem stanju);

    ● sublimacija: mijenjanje čvrste faze u gasnu, a nakon toga ponovo u čvrstu bez prolaženja kroz tekuću fazu;

    ● kristalizacija: izdvajanje čvrste otopljene tvari iz otopine;

    ● cijeđenje.

    Učenjak Er-Razi prvi je koristio živu za sastavljanje kreme, a ovo istraživanje primijenio je na majmunu.

    U oblasti farmacije doktori muslimani došli su do brojnih značajnih otkrića: prvi su sjeme kafe opisali kao lijek za srce, a plod kafe (mljevena kafa) kao lijek za upalu krajnika, proljev i upaljene rane; ukazali su na to kamforovo drvo poboljšava rad srca; dodavanjem soka od limuna, narandže ili dodavanjem cimeta i karanfila ublažili su jačinu nekih lijekova; otkrili su neke protuotrove koji se nekad sastavljaju od nekoliko desetina ili stotina lijekova;

    poboljšali su sintezu opijuma i žive; koristili su travu i opijum i druge stvari za anesteziju. (Vidjeti: Ulemaul-arabi ve ma eatavhu lil-hadara, str. 27-28, od Ferdija Tufana)

    Sasvim je očigledno da su učenjaci muslimani imali veliku ulogu u postavljanju temelja farmacije, u njenom razvoju i proširivanju. Napisali su zasebna djela o farmaciji tako da je ona postala prava nauka.

    #9050
    Anonimno
    Neaktivan

    MUSLIMANI I HEMIJA

    AUTOR: Dr. Ragib es-Serdžani

    Prije islamske civilizacije hemija nije bila ništa više od neuspjelih pokušaja da se jeftini metali pretvore u zlato ili srebro. U tim pokušajima oslanjalo se na razum i logičko rezonovanje, a ne na naučnu metodu zasnovanu na eksperimentu i opservaciji.

    Hemija je ostala u takvom stanju sve dok se nisu pojavili učenjaci iz reda muslimana koji su postavili preciznu naučnu metodu. Dakle, u procesu dolaska do naučnih činjenica u ovoj nauci koristili su naučni eksperiment, zapažanje i razum. Tako je nastala nauka o hemiji sa svim pravilima i osnovama.

    Džabir ibn Hajjan (umro 200. h.g. / 715. god.) bio je prvi učenjak koji je utemeljio ovu nauku, tako da je ova nauka vijekovima u Evropi bila poznata kao ‘'vještina Džabira’’. Džabir je uveo eksperiment kao temelj istraživanja i smatra se prvim koji je naučni laboratorijski eksperiment učinio dijelom naučne metodologije istraživanja. Dakle, on je bio prvi učenjak koji je u istraživanje uveo eksperiment i preciznost u opservaciji, na kojima se temelji eksperimentalna metoda istraživanja.

    Will Durant je rekao: “Skoro da bi se moglo reći da su muslimani izumili hemiju kao jednu od nauka. Jer muslimani su uveli preciznu opservaciju i naučni eksperiment i brigu o nadgledanju rezultata na polju u kojem su se Grci – shodno onom što znamo – ograničili na industrijsko iskustvo i nejasne pretpostavke. Muslimani su izumili ‘alembik’ (kotao za destilaciju, ova riječ je arapskog porijekla i koristi se u našem jeziku) i ovako ga nazvali. Analizirali su, hemijskom analizom, bezbroj materija i napisali su knjige o raznim vrstama kamena. Napravili su razliku između kiselina i alkalija (alkalija je riječ arapskog porijekla, to je baza, lužina koja se rastvara u vodi) i istražili su materije koje im naginju.” (Kissatul-hadara, 13/187)

    Džabir ibn Hajjan neosporno se smatra utemeljiteljem ove nauke i on je najpoznatiji učenjak musliman koji se bavio istraživanjima u ovoj oblasti. Napisao je mnoge knjige od kojih su mnoge prevedene na latinski. Te knjige su dugo vremena ostale najpovjerljiviji izvor za hemiju. Sadržavale su mnogo hemijskih sastava koji prije nisu bili poznati. To je razlog zašto su njegove knjige postale predmet istraživanja poznatih zapadnih učenjaka, kao što su: Kup, Berthollet, Kraus i Holmyard koji je prema njemu pravedno postupio i stavio ga na vrh hemičara. Holmyard je uklonio sumnje oko Džabira koje su iznijeli nepravedni učenjaci. Sarton je smatrao da je Džabirovo djelovanje označilo početak jednog novog perioda u islamskoj civilizaciji.

    Er-Razi (preselio 311. h.g – 923. god.) je proučavao knjige Džabira ibn Hajjana i svojim radom dao veliki doprinos hemiji. U uvodu svoje knjige ‘'Tajna tajni'’ (Sirrul-esrar), Er-Razi kaže: “U ovoj knjizi pojasnio sam što su pisali stari filozofi Dimus, Hermes, Aristotel i što je pisao Halid ibn Jezid i moj učitelj Džabir ibn Hajjan. Ali, knjiga također sadrži i neke dodatke koji su potpuno novi. Moja knjiga sadrži znanje o tri glavna ogranka: o lijekovima, instrumentima i eksperimentima.” (Prenoseći od Alije b. Abdullaha iz Ravaiul-hadaratil-arabijjetil-islamijjeti fil-ulum, str. 277)

    Općenito gledajući, muslimani su otkrili najvažnije osnove hemije. Neki od njihovih najvažnijih izuma su: nitrična kiselina (srebreni premaz), sulfurična kiselina, hidrocijanična kiselina (premaz prije pozlate), srebreni nitrat, živin hlorid, kalij-karbonat, natrij-karbonat, željezni sulfid. Otkrili su: alkohol, potašu, amonijak, arsen, antimon i alkaloide. Ovaj naziv za alkaloide u drugim jezicima se koristi u izvornom arapskom obliku ‘'alkali’’. (Vidjeti: Donald R. Hill, Nauke i tehnika u islamskoj civilizaciji, prijevod na arapski Ahmed Fuad Baša, str. 126-120)

    Oni su ovu nauku koristili za medicinske tretmane i proizvodnju lijekova. Bili su prvi koji su proširili sintezu lijekova i metalnih preparata, rafinaciju metala. Također su bili prvi koji su raširili razne sastojke i otkrića koja su osnova mnogim modernim proizvodima, kao što su: sapun, papir, svila, bojilo, eksploziv, štavljenje kože, ekstrakcija mirisa za parfem, proizvodnja čelika, struganje metala…

    U svom eksperimentiranju oslanjali su se na razne instrumente i hemijska sredstva, kao što su: kotao za destilaciju i vaga koja je bila veoma bitna za ustanovljavanje srazmjera između materija i težine. (Vidjeti: Muhammed Sadik Afifi, Tetavvurul-fikril-ilmijji indel-muslimine, str. 159)

Pregledavate 2 posta - 1 do 2 (od ukupno 2)
  • Morate biti prijavljeni kako bi mogli odgovoriti na ovu temu.