Onaj ko prouči Fatihu u namazu odsutne svijesti da li će ponoviti Fatihu?

985
Fatiha

Kada bi rekli da ponovi Fatihu onda bi otvorili vrata vesvese. Ukoliko bi isto tako rekli da je obaveza da se ponovi Fatiha onda bi to značilo da čovjek treba ponoviti i svoj namaz u kojem je bio nemaran i odsutan. Ovaj stav je zastupila mala skupina učenjaka, dok većina učenjaka, među kojima su i četvorica imama, ne zastupa ovaj stav.

Ispravno je da čovjek koji prouči Fatihu, nemarno i odsutno, neće ponoviti Fatihu, kako sebi ne bi otvorio vrata vesvese. Međutim, ukoliko čovjek ne bude uopšte prisutan u namazu i želi da ponovi namaz, bez da od drugih zahtjeva da obnove svoj namaz¹, onda je to pitanje idžtihada. Ali, da općenito ljudima kažemo da obnove namaz, to ne, jer bi time otvorili vrata vesvese.

Prisutnost i svjesnost prilikom učenja u namazu jeste obaveza, to je jedan oblik skrušenosti koji nam je naređen u namazu. Vjernici neće uspjeti osim uz skrušenost kao što kaže Uzvišeni:

قد افلح المؤمنون الذين هم في صلاتهم خاشعون

„Uspjeli su vjernici, oni koji su u svojim namazima skrušeni.“ (Mu'minun, 1 – 2)

Postoji više vrsta skrušenosti u namazu od kojih su:

  • Skrušenost i prisutnost srca pri obavljanju rukua, sedžde, selama
  • Skrušenost i prisutnost srca prilikom učenja Kur'ana u namazu
  • Skrušenost straha, da klanjač kada uči Allahovu Knjigu razmišlja i boji se Allaha dok uči. Kaže Uzvišeni:

أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ

„Zar je takav kao onaj koji u noćnim satima u namazu vrijeme provodi, padajući licem na tlo i stojeći, strahujući od ahireta i nadajući se milosti Gospodara svoga.“ (Zumer, 9)

Stoga je na vjerniku da Kur'an uči skrušeno, a razmišljanje je sebeb koji vodi ka skrušenosti i prisutnosti srca. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bi klanjao a iz njegovih prsa bi se čuo zvuk, poput vode kada proključa, od plača. Hadis bilježi Nesai.

Međutim ukoliko čovjek izostavi nešto od pomenutog neće obnoviti namaz po stavu ogromne većine učenjaka, ali će biti griješan što je ostavio vadžib, jer je prisutnost srca u namazu i pri učenju Kur'ana vadžib. Zbog toga je i propisan istigfar nakon namaza, zbog propusta i nemarnosti koja se desi od strane roba.

Kakva je vjerodostojnost dodatka „pa naviše“ u hadisu: Nema namaza onome ko u njemu ne prouči Fatihu?

Imam Muslim bilježi od Ubade, radijellahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Nema namaza onome ko u njemu ne prouči Fatihu pa naviše.“ Međutim, ovaj dodatak na kraju hadisa „pa naviše“ je izniman i nije vjerodostojan. To zbog toga što hafizi koji su prenijeli ovaj hadis od Zuhrije, ni jedan od njih njije spomenuo ovaj dodatak osim Mamera. Tako da je ovaj dodatak slab.

 

Iz djela: “Fetve u Namazu – odabrani stavovi šejha Sulejmana el Ulvana”
Prijevod: Put vjernika

Fusnota:

  1. Tj. ukoliko je on bio imam, zbog toga šejh kaže bez da drugima naređuje da obnove svoj namaz, tj. namaz koji su klanjali iza njega, op.prev.